Module 1 · BBC Pronunciation

Nasals and other consonants (Phụ âm mũi & phụ âm khác)

Nội dung bài học

Mục tiêu bài học

Phát âm đúng 3 phụ âm mũi /m, n, ŋ/ và nắm quy tắc /ŋ/ có hoặc không kèm /ɡ/.
Phân biệt clear /l/ và dark [ɫ].
Phát âm đúng /r/ kiểu BBC và hiểu khái niệm rhotic / non-rhotic.
Hiểu bản chất “bán nguyên âm” của /j/ và /w/.

1. Phụ âm mũi /m, n, ŋ/

Khi phát âm mũi, ngạc mềm hạ xuống để hơi thoát qua mũi, còn đường miệng bị chặn hoàn toàn ở một điểm:

Âm	Điểm chặn	Ví dụ
	Hai môi	,
	Mào ổ răng	,
	Ngạc mềm (cuống lưỡi)	,

Cả ba đều hữu thanh. Kiểm tra: bịt mũi lại — bạn sẽ không phát được âm mũi.

2. Quy tắc của /ŋ/

/ŋ/ không bao giờ đứng đầu từ trong tiếng Anh (khác tiếng Việt: “ngủ”, “ngày”).
Chữ n trước k, c, q, x thường đọc /ŋ/: think /θɪŋk/, uncle /ˈʌŋkl/, anxious /ˈæŋkʃəs/.

Khi nào có /ɡ/ sau /ŋ/?

Trường hợp	Có /ɡ/?	Ví dụ
/ŋ/ ở cuối một hình vị (ranh giới hình vị)	Không	sing-er , hang-er , sing-ing /ˈsɪŋɪŋ/
/ŋ/ nằm trong một hình vị đơn	Có	, , hungry /ˈhʌŋɡri/
Ngoại lệ: so sánh hơn/nhất của tính từ	Có	, longest /ˈlɒŋɡɪst/,

3. Phụ âm bên /l/ — clear l và dark l

Đầu lưỡi chạm mào ổ răng nhưng hai bên lưỡi hạ xuống, hơi thoát ra hai bên (lateral approximant).

Allophone	Vị trí	Cách phát	Ví dụ
Clear [l]	Trước nguyên âm	Mặt trước lưỡi nâng về ngạc cứng — âm “trong” như [i]	,
Dark [ɫ]	Trước phụ âm hoặc khoảng dừng	Mặt sau lưỡi nâng về ngạc mềm — âm “tối” như [u]	, ,

Tiếng Việt chỉ có /l/ đầu từ. Lỗi phổ biến là bỏ hẳn dark l ở cuối từ: feel thành “phia”, school thành “sờ-cu”. Hãy giữ đầu lưỡi chạm lợi ở cuối từ.

4. Phụ âm tiếp cận /r/

Cách phát BBC: đầu lưỡi cong nhẹ về phía sau, hướng về vùng sau mào ổ răng nhưng không chạm (post-alveolar approximant). Môi hơi tròn. Không rung lưỡi, không có tiếng xát.
Non-rhotic (BBC): /r/ chỉ được phát âm khi có nguyên âm đứng sau: red, very, sorry. Còn car /kɑː/, hard /hɑːd/, more /mɔː/ không có /r/.
Rhotic (Mỹ, Scotland, Ireland): phát âm /r/ ở mọi vị trí có chữ r: car /kɑːr/.
Khi từ sau bắt đầu bằng nguyên âm, /r/ “thức dậy”: far away /fɑːr əˈweɪ/ (linking r — Unit 14).

“r” giọng Bắc thường là [z] (đọc red thành “zed”), giọng Nam thường rung lưỡi. Cả hai đều không phải /r/ tiếng Anh.

5. Phụ âm tiếp cận /j/ và /w/

giống một [i] rất ngắn; giống một [u] rất ngắn — về ngữ âm chúng giống nguyên âm.
Nhưng về phân bố chúng là phụ âm: đứng trước nguyên âm, đi với a /ə/ và the /ðə/ (a year, the west), không phải an / /ði/.
Khi đứng sau /p, t, k/ đầu âm tiết nhấn, /j, w/ mất thanh và có tiếng xát: pure [pj̊ʊə], twin [tw̥ɪn], queen [kw̥iːn].
/w/ dùng môi tròn, không dùng răng — phân biệt wine/vine, west/vest.

6. Bảng tổng hợp phụ âm tiếng Anh

Phương thức \ Vị trí	Hai môi	Môi-răng	Răng	Mào ổ răng	Sau mào ổ răng	Ngạc cứng	Ngạc mềm	Thanh hầu
Nổ	p b			t d			k ɡ
Tắc-xát					tʃ dʒ
Xát		f v	θ ð	s z	ʃ ʒ			h
Mũi	m			n			ŋ
Bên				l
Tiếp cận	w				r	j	(w)

Trong mỗi ô có hai âm: âm bên trái là fortis, âm bên phải là lenis.

Âm

Điểm chặn

Ví dụ

Hai môi

Mào ổ răng

Ngạc mềm (cuống lưỡi)

Trường hợp

Có /ɡ/?

Ví dụ

/ŋ/ ở cuối một hình vị (ranh giới hình vị)

Không

sing-er , hang-er , sing-ing /ˈsɪŋɪŋ/

/ŋ/ nằm trong một hình vị đơn

Có

, , hungry /ˈhʌŋɡri/

Ngoại lệ: so sánh hơn/nhất của tính từ

Có

, longest /ˈlɒŋɡɪst/,

Allophone

Vị trí

Cách phát

Ví dụ

Clear [l]

Trước nguyên âm

Mặt trước lưỡi nâng về ngạc cứng — âm “trong” như [i]

Dark [ɫ]

Trước phụ âm hoặc khoảng dừng

Mặt sau lưỡi nâng về ngạc mềm — âm “tối” như [u]

, ,

Phương thức \ Vị trí

Hai môi

Môi-răng

Răng

Mào ổ răng

Sau mào ổ răng

Ngạc cứng

Ngạc mềm

Thanh hầu

Nổ

p b

t d

k ɡ

Tắc-xát

tʃ dʒ

Xát

f v

θ ð

s z

ʃ ʒ

Mũi

Bên

Tiếp cận

(w)

Nasals and other consonants (Phụ âm mũi & phụ âm khác)

1. Phụ âm mũi /m, n, ŋ/

2. Quy tắc của /ŋ/

3. Phụ âm bên /l/ — clear l và dark l

4. Phụ âm tiếp cận /r/

5. Phụ âm tiếp cận /j/ và /w/

6. Bảng tổng hợp phụ âm tiếng Anh

Nasals and other consonants (Phụ âm mũi & phụ âm khác)

1. Phụ âm mũi /m, n, ŋ/

2. Quy tắc của /ŋ/

3. Phụ âm bên /l/ — clear l và dark l

4. Phụ âm tiếp cận /r/

5. Phụ âm tiếp cận /j/ và /w/

6. Bảng tổng hợp phụ âm tiếng Anh

Cách phát âm từng âm trong Unit 7

m

Cách phát âm từng bước

Từ ví dụ (bấm để nghe)

Cặp tối thiểu — nghe và phân biệt

Cách viết thường gặp

Lỗi thường gặp

Mặt cắt bộ máy cấu âm (2D)

Bài tập

Cách phát âm từng âm trong Unit 7

m

Cách phát âm từng bước

Từ ví dụ (bấm để nghe)

Cặp tối thiểu — nghe và phân biệt

Cách viết thường gặp

Lỗi thường gặp

Mặt cắt bộ máy cấu âm (2D)

Bài tập