Module 2 · BBC Pronunciation

The syllable (Cấu trúc âm tiết)

Nội dung bài học

Mục tiêu bài học

Hiểu âm tiết theo góc nhìn ngữ âm và âm vị học.
Phân tích cấu trúc âm tiết: Onset, Peak, Coda, Rhyme.
Nắm quy tắc kết hợp phụ âm (phonotactics) ở Onset (tối đa 3) và Coda (tối đa 4).

1. Âm tiết là gì?

Góc nhìn ngữ âm: âm tiết là một “đỉnh” độ vang — ở giữa là âm vang nhất (thường là nguyên âm), hai bên là các âm ít vang hơn.
Góc nhìn âm vị học: âm tiết là cấu trúc có quy tắc về việc âm nào được đứng ở đâu (phonotactics). Ví dụ /ŋ/ không đứng đầu âm tiết, /h/ không đứng cuối.

Tiếng Việt mỗi chữ là một âm tiết và hầu như không có cụm phụ âm. Tiếng Anh cho phép tới 3 phụ âm ở đầu và 4 phụ âm ở cuối — đây là thử thách lớn với người Việt (hay chèn nguyên âm: street thành “sờ-trít”).

2. Cấu trúc phân cấp

              Âm tiết
             /       \
         Onset       Rhyme (Vần)
                    /     \
                 Peak     Coda

Onset (phần đầu): các phụ âm trước nguyên âm. Có thể rỗng.
Peak (đỉnh): nguyên âm (hoặc phụ âm gánh âm tiết — Unit 9). Bắt buộc.
Coda (phần cuối): các phụ âm sau nguyên âm. Có thể rỗng.
Rhyme (vần) = Peak + Coda.

3. Quy tắc Onset (tối đa 3 phụ âm)

Loại	Quy tắc	Ví dụ
Zero onset	Bắt đầu bằng nguyên âm	eat, on
1 phụ âm	Bất kỳ phụ âm nào trừ /ŋ/	pen, ship
2 phụ âm — kiểu 1	/s/ (pre-initial) + /p, t, k, m, n, f, v, w/	spin, stay, small, snow, sphere
2 phụ âm — kiểu 2	Phụ âm (initial) + /l, r, w, j/ (post-initial)	play, tree, twin, few
3 phụ âm	/s/ + /p, t, k/ + /l, r, w, j/	, , squeeze, skew

4. Quy tắc Coda (tối đa 4 phụ âm)

Loại	Quy tắc
Zero coda	Kết thúc bằng nguyên âm (see, go)
1 phụ âm (final)	Bất kỳ phụ âm nào trừ /h, w, j/
2–4 phụ âm	Pre-final (/m, n, ŋ, l, s/) + Final + Post-final (/s, z, t, d, θ/)

Hai mô hình Coda 4 phụ âm:

Pre-final + Final + Post-final 1 + Post-final 2
- : Pre-final /m/, Final /p/, PF1 /t/, PF2 /s/
- : Pre-final /l/, Final /f/, PF1 /θ/, PF2 /s/
Final + Post-final 1 + Post-final 2 + Post-final 3
- : Final /k/, PF1 /s/, PF2 /θ/, PF3 /s/

Post-final thường là các hậu tố ngữ pháp: -s (số nhiều/ngôi 3), -ed (quá khứ), -th (số thứ tự). Vì vậy bỏ âm cuối = mất thông tin ngữ pháp.

5. Phân tích mẫu: 'scratched' /skrætʃt/

Vị trí	Âm
Pre-initial	/s/
Initial	/k/
Post-initial	/r/
Peak	/æ/
Final	/tʃ/
Post-final 1	/t/

Thực hành với widget kéo-thả bên dưới, sau đó thử phân tích strengths /streŋkθs/ và glimpsed /ɡlɪmpst/.

Nội dung bài học

Bảng 44 âm IPA →

Mục tiêu bài học

Hiểu âm tiết theo góc nhìn ngữ âm và âm vị học.
Phân tích cấu trúc âm tiết: Onset, Peak, Coda, Rhyme.
Nắm quy tắc kết hợp phụ âm (phonotactics) ở Onset (tối đa 3) và Coda (tối đa 4).

1. Âm tiết là gì?

Góc nhìn ngữ âm: âm tiết là một “đỉnh” độ vang — ở giữa là âm vang nhất (thường là nguyên âm), hai bên là các âm ít vang hơn.
Góc nhìn âm vị học: âm tiết là cấu trúc có quy tắc về việc âm nào được đứng ở đâu (phonotactics). Ví dụ /ŋ/ không đứng đầu âm tiết, /h/ không đứng cuối.

2. Cấu trúc phân cấp

              Âm tiết
             /       \
         Onset       Rhyme (Vần)
                    /     \
                 Peak     Coda

Onset (phần đầu): các phụ âm trước nguyên âm. Có thể rỗng.
Peak (đỉnh): nguyên âm (hoặc phụ âm gánh âm tiết — Unit 9). Bắt buộc.
Coda (phần cuối): các phụ âm sau nguyên âm. Có thể rỗng.
Rhyme (vần) = Peak + Coda.

3. Quy tắc Onset (tối đa 3 phụ âm)

Loại	Quy tắc	Ví dụ
Zero onset	Bắt đầu bằng nguyên âm	eat, on
1 phụ âm	Bất kỳ phụ âm nào trừ /ŋ/	pen, ship
2 phụ âm — kiểu 1	/s/ (pre-initial) + /p, t, k, m, n, f, v, w/	spin, stay, small, snow, sphere
2 phụ âm — kiểu 2	Phụ âm (initial) + /l, r, w, j/ (post-initial)	play, tree, twin, few
3 phụ âm	/s/ + /p, t, k/ + /l, r, w, j/	, , squeeze, skew

4. Quy tắc Coda (tối đa 4 phụ âm)

Loại	Quy tắc
Zero coda	Kết thúc bằng nguyên âm (see, go)
1 phụ âm (final)	Bất kỳ phụ âm nào trừ /h, w, j/
2–4 phụ âm	Pre-final (/m, n, ŋ, l, s/) + Final + Post-final (/s, z, t, d, θ/)

Hai mô hình Coda 4 phụ âm:

Pre-final + Final + Post-final 1 + Post-final 2
- : Pre-final /m/, Final /p/, PF1 /t/, PF2 /s/
- : Pre-final /l/, Final /f/, PF1 /θ/, PF2 /s/
Final + Post-final 1 + Post-final 2 + Post-final 3
- : Final /k/, PF1 /s/, PF2 /θ/, PF3 /s/

Post-final thường là các hậu tố ngữ pháp: -s (số nhiều/ngôi 3), -ed (quá khứ), -th (số thứ tự). Vì vậy bỏ âm cuối = mất thông tin ngữ pháp.

5. Phân tích mẫu: 'scratched' /skrætʃt/

Vị trí	Âm
Pre-initial	/s/
Initial	/k/
Post-initial	/r/
Peak	/æ/
Final	/tʃ/
Post-final 1	/t/

Thực hành với widget kéo-thả bên dưới, sau đó thử phân tích strengths /streŋkθs/ và glimpsed /ɡlɪmpst/.

Phonotactics: 'scratched' /skrætʃt/

Slot 1

—

Slot 2

—

Slot 3

—

Slot 4

—

Slot 5

—

Slot 6

—

Pre-init /s/Init /k/Post-init /r/Peak /æ/Final /tʃ/PF1 /t/

Bài tập

Đúng 0/6

1.Trong 'scratched' /skrætʃt/, /k/ ở vị trí:
2.Trong 'scratched', /t/ cuối ở vị trí:
3.Trong 'sixths' /sɪksθs/, /k/ là:
4.Phụ âm nào KHÔNG thể đứng một mình ở Onset?
5.Phụ âm nào KHÔNG thể làm Final của Coda?
6.Onset 3 phụ âm luôn bắt đầu bằng: